Sanok
Pierwsza wzmianka o grodzie sanockim pojawia się w Latopisie Hipackim. Informowano w niej, że w 1150 roku pojmano sanockiego posadnika (zarządcę) Jasza przez wojska króla węgierskiego Gejzy II, który podczas wyprawy na Ruś zajął gród w Sanoku. Jednak tę informację należy odnosić do grodu funkcjonującego w pobliskiej Trepczy. W 1339 roku książę halicko-wołyński Jerzy II Trojdenowicz wydał dla Sanoka przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim.
W 1340 roku król Kazimierz Wielki wkroczył zbrojnie na ziemie ruskie, przyłączając je do Korony. W 1366 roku władca potwierdził wcześniej nadane prawa magdeburskie. W tym okresie na wzgórzu zamkowym, na miejscu wcześniejszego grodu, powstał drewniano-murowany zamek. Podczas swego panowania król gościł na sanockim zamku zaledwie trzykrotnie. Kilkakrotnie przebywał w Sanoku książę Władysław Opolczyk, fundator klasztoru franciszkanów w mieście.
W czasie panowania króla Władysława Jagiełły sanocki zamek był miejscem królewskiego skandalu. W dniu 2 maja 1417 roku w jego murach odbyła się uczta weselna władcy z nowo poślubioną wybranką — Elżbietą Granowską. Dla czwartej i ostatniej żony Jagiełły, królowej Zofii Holszańskiej, sanocki zamek był ostatnim domem aż do jej śmierci w 1461 roku. W tym okresie przeprowadzono na zamku prace przy naprawie umocnień zamkowych, m.in. parkanów i ostrokołów oraz prace remontowe „wieży glinianej”.
Z polecenia króla Zygmunta Starego marszałek Mikołaj Wolski gruntownie przebudował w latach 1523-1548 gotycki zamek na renesansową warownię. Inwentarz z 1548 roku wymienia m.in. budynek główny, spichlerz, zbrojownię, dwie bramy i most zwodzony. Pod koniec XVI stulecia zamek rozbudowano, wznosząc skrzydło południowe. Z kolei na przełomie XVI i XVII wieku dobudowano skrzydło północne.
Na początku XVII wieku ze względu na brak środków sanocki zamek zaczął ulegać dewastacji. Szlachta podczas obrad sejmików w Sądowej Wiszni w 1616 i 1618 roku domagała się jego naprawy. W 1636 roku część nieremontowanego zamku runęła do Sanu. Ostatecznie przez całe XVII i XVIII stulecie postępowała degradacja sanockiej warowni. Upadek zamku nastąpił w XIX wieku, kiedy to władze austriackie rozebrały część zabudowań. W 1912 roku rozebrano skrzydło południowe.
W latach międzywojennych utworzono na zamku Muzeum Ziemi Sanockiej. We wrześniu 1939 roku muzeum zostało splądrowane. 5 lat później niemieckie władze okupacyjne wywiozły najcenniejsze zbiory, których część odnaleziono w okolicach Legnicy.
Po zakończeniu II wojny światowej przeprowadzono gruntowne prace remontowe i adaptacyjne na potrzeby Muzeum Historycznego. W odbudowanym skrzydle bocznym znajduje się galeria prac Zdzisława Beksińskiego.
Fot. tyt.: A. Friedrich, źródło: Polona.pl
Jeśli podoba się Wam to, co czytacie – wesprzyjcie wirtualną kawą.
