Czorsztyn

Początki zamku czorsztyńskiego sięgają XIII wieku i związane są z działalnością księżnej Kingi, małżonki księcia Bolesława Wstydliwego. Podczas najazdu tatarskiego, książę Bolesław Wstydliwy wraz z księżną znaleźli schronienie w należącym do nowosądeckiego klasztoru klarysek castrum Wronyn. Dzisiejsza nazwa Czorsztyn pojawia się w dokumentach w 1303 roku i pochodzi prawdopodobnie od niemieckiego określenia Schorstein lub Schorrenstein.

Prawdopodobnie w połowie XIV wieku zamek czorsztyński został przejęty przez Kazimierza Wielkiego i przeszła wówczas znaczna rozbudowę. Warownia broniła szlak handlowy, prowadzący z Krakowa przez Nowy Sącz na Węgry. Była miejscem postoju władców polskich zmierzających na Węgry oraz siedzibą starostwa niegrodowego.

W XV wieku, ze względu na sytuację finansową władców, Czosztyn stał się xstarostwem zastawnym. Kolejni starostowie zastawni dokonywali stopniowej rozbudowy zamku, a jego największa modernizacja miała miejsce za czasów urzędowania Jana Baranowskiego, który m.in. wzniósł obiekt zwany obecnie „basztą Baranowskiego”.

W połowie XVII wieku zamek w Czorsztynie zajął Aleksander Kostka-Napierski w czasie swojego powstania. Kilka lat później, podczas „potopu” szwedzkiego, na jego terenie ukrywał się Jan Kazimierz. W 1769 roku konfederaci barscy obrali sobie Czorsztyn jako punkt oporu, jednak pod naporem wojsk rosyjskich ustąpili.

Ostatnim starostą był w latach 1763–1797 Józef Makary Potocki, który nie dysponował środkami potrzebnymi na remont podupadającego zamku. Po jego śmierci warownię przejął urząd austriacki, odsprzedając ją na licytacji w 1819 roku rodzinie Drohojowskich.

Fot. tyt.: Narodowe Archiwum Cyfrowe