Czernelica

Początki zamku czenelickiego sięgają 1. połowy XVII wieku. Jego budowę rozpoczęto w okresie między 1607 rokiem a 1636 rokiem z inicjatywy Jadwigi Bełżeckiej. Prace budowlane zostały przerwane w wyniku najazdu zięcia Jadwigi Bełżeckiej wojewody kijowskiego Janusza Tyszkiewicza.

Po śmierci Jadwigi Bełżeckiej w 1641 roku dobra czernelickie wraz z niedokończonym zamkiem przeszły na własność Marianny Stanisławskiej z Czuryłów, żony starosty kamienieckiego Michała Stanisławskiego. Po śmierci jej śmierci Czernelicę odziedziczyła jej córka, Eufrozyna Stanisławska, której drugim mężem był starosta krzemieniecki, książę Michał Jerzy Czartoryski.

Powstanie Chmielnickiego oraz zamieszki chłopskie w pokuckich posiadłościach Euforyzmy skłoniły Czartoryskich do dokończenia budowy czernelickiej warowni. Prace budowlane przy jej wznoszeniu ukończono przed 1659 rokiem.

Bastionowa twierdz, założona planie kwadratu. zajmowała 2,5 ha. Posiadała cztery bastiony na narożach, a mury kurtynowe miały około 2 m grubości i 6 m wysokości. Do kurtyny zachodniej przylegał pałac, w którego centrum znajdował się piętrowy budynek bramny o trzech osiach. Przejazd bramny miał półkolisty łuk, otoczony boniowanymi pilastrami. Z obu stron umieszczono wejścia z trójkątnymi przyczółkami, które później zostały one zamurowane i przekształcone na strzelnice.

Podczas wojen z Turcją zamek był dwukrotnie zdobywany i niszczony (w latach 1672 i 1676). Został odbudowany na polecenie króla Jana III Sobieskiego, pełniąc ważnym ogniwem obrony Rzeczypospolitej w wojnach z Turcją. Na początku XVIII wieku stracił jednak na znaczeniu.

W kolejnych latach zamek zmieniał często właścicieli. Należał m.in. do Gałeckich, Potockich, Stadnickich i Cieńskich. Po śmierci w 1817 roku Maurycego Cieńskiego jego syn opuścił Czernelicę. Od tej chwili opuszczony zamek zaczął popadać w ruinę. Do naszych czasów zachowały się częściowo mury zamkowe oraz budynek z bramą wjazdową.

Fot. A. Freidrich (źródło: Polona.pl)

Jeśli podoba się Wam to, co czytacie – wesprzyjcie wirtualną kawą.