Skałat

Około 1630 roku miecznik halicki Krzysztof Wichrowski herbu Pomian w zachodniej części Skałatu wzniósł zamek z łamanego kamienia z pięciobocznymi basztami w narożach. Wjazd na jego teren prowadził przez budynek bramny usytuowany w północnym odcinku murów. Do wschodniego odcinka muru obronnego przylegał budynek mieszkalny.

Po poślubieniu kasztelana sanockiego Jana Firleja przez Weronikę Wichrowską, córkę Krzysztofa, zamek skałacki znalazł w rodziny Firlejów. W czasie wojen kozackich warownia została zdobyta i splądrowana. Podczas wojen z Turcją w 2. połowie XVII wieku był kilkakrotnie zdobywany i niszczony, w efekcie czego popadł w ruinę.

Zrujnowany zamek w Skałacie został odbudowany dopiero w XVIII wieku przez Marię z Wodzickich Scypionową i przekształcony na rezydencję. W tym czasie w miejscu dotychczasowego budynku bramnego powstała okazała brama z z dwiema furtami po bokach. Jej szczyt został ozdobiony kamienną rzeźbą rycerza w hełmie, wspartego na owalnej tarczy z herbami Jelita, Rawicz, Leliwa i Scipion. Po obu stronach rzeźby rycerza umieszczono po dwie wazy. Nad bramą na kamiennej płycie umieszczono napis:

WDZIĘCZNOŚĆ‎ ‎FAMILII.

MARIA‎ ‎HRIA‎ ‎Z‎ ‎WODZICKICH‎ ‎SCIPIONOWA

PODSTOLINA‎ ‎W.‎ ‎X.‎ ‎L.‎ ‎GROŻĄCY‎ ‎UPADKIEM

TEN‎ ‎ZAMEK‎ ‎REFORMOWAŁA‎ ‎MURAMI‎ ‎OPA-

SAŁA‎ ‎MIASTO‎ ‎PIĘKNEMI‎ ‎DOMAMI‎ ‎Y‎ ‎DRUGIEM

RYNKIEM‎ ‎MARIENSZTAD‎ ‎NAZWANYM‎ ‎OZDO-

BIŁA‎ ‎DOBRA‎ ‎DO‎ ‎NAJLEPSZEGO‎ ‎STANU‎ ‎PRZE-

PROWADZIŁA‎ ‎A‎ ‎TO‎ ‎W‎ ‎CZASIE‎ ‎GŁODU‎ ‎DLA

DANIA‎ ‎SPOSOBU‎ ‎ŻYCIA‎ ‎NĘDZNYM‎ ‎24.‎ ‎JULII

1795‎ ‎ROKU.

W tym kształcie zamek skałacki dotrwał do I wojny światowej, podczas której ponownie uległ zniszczeniu. W okresie międzywojennym baszty zamkowe nadbudowano o jedną kondygnację i zwieńczono ostrosłupowymi dachami, natomiast koronę murów zwieńczono pseudomahikułami. Do dzisiaj z zamku skałackiego zachowały się jedynie przebudowane baszty.

Fot. tyt.: zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego

Jeśli podoba się Wam to, co czytacie – wesprzyjcie wirtualną kawą.