Olesko

Wzniesiona prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku oleska warownia pojawia się na kartach historii w 1327 roku jako własność księcia halicko-wołyńskiego Bolesława Jerzego II. W trakcie wojny ze Świdrygiełłą w 1432 roku zamek został zdobyty przez Władysława Jagiełłę, który przekazał go wraz z okolicznymi dobrami Janowi z Sienina.

Zamek oleski pozostawał w posiadaniu Sienińskich do 1511 roku, kiedy to przeszedł w ręce rodziny Hubertów i Kamienieckich. Zniszczona w 1512 roku przez Tatarów warownia została odbudowana przez Fryderyka Huberta.

Na początku XVII wieku Olesko znalazło się w rękach Jana Daniłowicza, wojewody ruskiego, który w 1605 roku zamek oleski wybrał na stałą siedzibę. Oleska warownia została wówczas rozbudowana w renesansową rezydencję magnacką. Wojewoda zmarł w 1628 roku, pozostawiając żonę Zofię z d. Żółkiewską (córkę hetmana) oraz trójkę dzieci: Teofilę (żonę Jakuba Sobieskiego), Dorotę i Stanisława. 17 sierpnia 1629 roku Teofila z d. Daniłowiczów Sobieska, podczas odwiedzin matki, urodziła na zamku syna Jana, późniejszego króla Polski i pogromcę Turków.

Po wygaśnięciu rodu Daniłowiczów w 1637 roku dobra oleskie znalazły się we władaniu Sobieskich. Prawdopodobnie wówczas zamek znalazł się jako zastaw w rekach Wiśniowieckich. Następnie znalazł się na krótko w rękach Koniecpolskich.

W XVII wieku zamek oleski był wielokrotnie niszczony i dewastowany przez Kozaków, Tatarów i Turków. W kwietniu 1682 roku król Jan III Sobieski przybył do spustoszonego zamku odwiedzić miejsce i pokój, w którym się urodził. Z inicjatywy Marii Kazimiery rezydencja została odrestaurowana w latach 1683-1687.

W 1719 roku spadkobiercy Jana III sprzedali Olesko Rzewuskim. Seweryn Józef Rzewuski, wojewoda wołyński, przekształcił zamkowe wnętrza oraz park założony na stokach wzgórza. Po bezpotomnej śmierci Seweryna w 1754 roku jego brat Wacław Rzewuski opuścił Olesko, przenosząc całą spuściznę do swojej siedziby w pobliskich Podhorcach.

W 2. połowie XVIII wieku zaniedbany zamek oleski popadł w ruinę. W 1796 roku zdewastowana warownia została zakupiona na licytacji przez Aleksandra Zielińskiego. Jego córka po wyjściu za mąż za Lityńskiego wniosła mu ją w posagu. Nowi właściciele nie byli w stanie z przyczyn ekonomicznych powstrzymać dalszej degradacji zamku.

Warownia oleska, znajdująca się w granicach zaboru austriackiego, została w 1882 roku wykupiona od rządu austriackiego przez Komitet Opieki nad Zamkiem w Olesku. Rozpoczęte wówczas prace konserwatorskie trwały do wybuchu I wojny światowej. W trakcie prac wzmocniono zamkowe mury, wykonano nowe dachy, nowe stropy i podłogi.

Podczas I wojny światowej zamek w Olesku został poważnie zniszczony. Stacjonujące na zamku wojska rosyjskie oraz okoliczni mieszkańcy ograbili zamkowe wnętrza. Powyrywano m.in. okna, drzwi, posadzki, zniszczono malowidła ścienne, dekoracje. W okresie dwudziestolecia międzywojennego pod kierunkiem Witolda Minkiewicza opracowano program odbudowy zamku po dewastacjach z czasów wojny. Prace pod kierunkiem Alfreda Majewskiego trwały do 1939 roku, kiedy to przerwał je wybuch II wojny światowej. Działania wojenne oraz pożar w 1955 roku doprowadziły zamek oleski do ruiny. Dopiero w latach 1960-1970 podjęto prace przy rekonstrukcji warowni.

Fot. tyt.: E. Trzemeski, źródło: Polona.pl

Jeśli podoba się Wam to, co czytacie – wesprzyjcie wirtualną kawą.