Czortków

Położony nad rzeką Seret Czortków został założony w połowie XVI wieku przez Czortkowskich, którzy wznieśli wówczas drewniany zameczek. W drugiej połowie XVI wieku miejscowość znalazła się w rękach Golskich.

Z inicjatywy wojewody ruskiego Stanisława Golskiego na początku XVII stulecia powstał nowy, murowany zamek. Warownia została wzniesiona na nieregularnym planie z trzema basztami i potężnymi murami sięgającymi 2 m grubości. Przy zachodnim murze obronnym znajdował się późnorenesansowy dwukondygnacyjny pałac z krużgankami, osłaniany dwiema basztami (pięcioboczną i czworoboczną). Pozostała zabudowa dziedzińca zamkowego miała charakter gospodarczy i mieszkalny. Główny wjazd na zamek znajdował się w pobliżu pałacu w południowym odcinku murów.

W 1. połowie XVII wieku Czortków wraz z zamkiem przeszedł w ręce Potockich, pozostając w ich władaniu do końca XVIII wieku. Wojewoda bracławski Paweł Potocki przekształcił zamek we wspaniałą rezydencję. W 1655 roku, podczas wojny polsko-moskiewskiej, po kilkudniowym oblężeniu wojska kozacko-moskiewskie zdobyły zaciekle broniony zamek. Potocki wraz z żoną trafił do niewoli moskiewskiej.

Podczas wojen polsko-tureckich w latach 1672 i 1676 czortkowski zamek został bez oporu zajęty przez Turków. Po utworzeniu przez nich paszałykatu podolskiego rezydował tu subpasza z załogą do 1683 roku. Został wówczas odbity przez wojska dowodzone przez hetmana Andrzeja Potockiego. Dopiero w 1699 roku dobra czortkowskie wraz z zamkiem powróciły we władanie Potockich.

W 2. połowie XVIII wieku Czortków przeszedł w ręce rodziny Wróblewskich, a następnie Sadowskich. W 1779 roku Sadowscy wynajęli zamek władzom austriackim, które w 1808 roku urządziły w nim skład tytoniu. Zaniedbana i dewastowana rezydencja chyliła się ku upadkowi. W 2. połowie XIX wieku władze austriackie wykorzystywały zamkowe kazamaty na więzienie.

Po śmierci ostatniego właściciela zamku, Hieronima Sadowskiego, zrujnowana rezydencja stała się własnością fundacji jego imienia. W okresie międzywojennym Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze przeprowadziło na jej terenie prace konserwatorskie. Po II wojnie światowej w pobliżu zamku zbudowano bazę transportową, natomiast niezabezpieczony obiekt ulegał dalszej degradacji.

Fot. tyt.: P. Strzelecki (źródło: Polona.pl)

Jeśli podoba się Wam to, co czytacie – wesprzyjcie wirtualną kawą.