Ostróg

Pierwsza wzmianka o grodzie w Ostrogu pojawia się w Kronice Nestora pod rokiem 1100. W wyniku walk pomiędzy książętami ruskimi Ostróg znalazł się w granicach Księstwa Wołyńskiego. W 1320 roku Wołyń wraz Ostrogiem został opanowany przez wielkiego księcia litewskiego Giedymina, który powierzył zarząd zdobytymi ziemiami miejscowość swojemu synowi Lubartowi. Jednakże już w 1341 roku król Kazimierz Wielki podbił Ruś, przyłączając ją do Korony, wyznaczając na rządcę Daniela Wasylowicza (protoplasty rodu Ostrogskich).

W połowie XIV wieku na miejscu grodu książę Daniel Ostrogski wzniósł nowy zamek, będący w rękach rodu aż do XVII wieku. Warownię wzniesiono na nieregularnym planie, dostosowanym do ukształtowania terenu. W jej południowo-wschodnim narożniku znajduje się najstarsza część założenia – „wieża murowana”. Wielokrotnie przebudowywana, uzyskała formę masywnej, czworobocznej budowli, półkolistej od strony południowo-wschodniej, dwu- i trzykondygnacyjnej, wzmocnionej siedmioma skarpami. Mieściła studnię w najniższej kondygnacji oraz pomieszczenia mieszkalno-obronne wyżej. Dostęp zapewniał gotycki portal od strony dziedzińca. Obiekt pełnił funkcję donżonu lub był częścią południowego skrzydła zamku.

W XV stuleciu rodową siedzibę wojewoda kijowski Konstanty Wasyl Ostrogski rozbudował rodową rezydencję. Na przełomie XV i XVI wieku w północnej części dziedzińca zamkowego wzniesiono cerkiew Bogojawleńską. Jednak na początku XVI stulecia zamek został zniszczony, a następnie odbudowany przez hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego.

Pod koniec XVI wieku w południowo-zachodnim narożu zamku wzniesiono tzw. „nową wieżę” – trzykondygnacyjną, kolistą basztę, ściętą od strony dziedzińca. Jej najniższa kondygnacja, wzmocniona trzema skarpami, pozbawiona była strzelnic, natomiast wyższe poziomy wyposażono w strzelnice prostokątne. Basztę wieńczyły pseudomachikuły oraz attyka z fryzem arkadowym i grzebieniem.  Dzięki przebudowie z przełomu XVI i XVII wieku, zainicjowanej przez Konstantego II Ostrogskiego, zamek uzyskał renesansowy charakter.

Po śmierci wojewody wołyńskiego Janusza Ostrogskiego, ostatniego z rodu, zamek przechodził z rąk do rąk. Należał m.in. do Zasławskich, Lubomirskich. Małachowskich. Na początku XIX wieku kolejni właściciele zrujnowanej warowni wznieśli w Ostrogu dwór na swoją rezydencję.

Do dziś z zamku książąt Ostrogskich zachowała się m.in. monumentalna baszta z renesansową attyką. Na jego terenie funkcjonuje Państwowy Rezerwat Historyczno-Kulturalny Miasta Ostróg.

Fot. tyt.: zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego

Jeśli podoba się Wam to, co czytacie – wesprzyjcie wirtualną kawą.