fbpx

Golub-Dobrzyń

Na wysokim wzgórzu, położonym na prawym brzegu Drwęcy, już w X wieku znajdował się drewniano-ziemny gród strzegący przeprawę przez rzekę. Pierwsza wzmianka o Golubiu pochodzi z 1258 roku, kiedy to został nadany przez Krzyżaków biskupom włocławskim. W 1293 roku w drodze wymiany z biskupstwem włocławskim dobra golubskie ponownie znalazły się we władaniu Zakonu Krzyżackiego. W 1. połowie XIV wieku w tym strategicznym miejscu Krzyżacy wznieśli murowane założenie obronne.

Ruiny zamku krzyżackiego w Golubiu (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Zamek golubski był na tyle silną warownią, że na początku lat 30. XIV wieku oparł się próbom zdobycia go przez Władysława Łokietka. Po bitwie pod Grunwaldem w lipcu 1410 roku, podczas której zginął komtur golubski Mikołaj von Röder, zamek został opanowany przez wojska polskie. Wówczas król Władysław Jagiełło nadał warownię rycerzowi Niemieście ze Szczytnik, jednak zgodnie z postanowieniami I pokoju toruńskiego w 1411 roku powróciła we władanie krzyżackie.

W sierpniu 1422 roku, podczas wojny „golubskiej”, po wcześniejszym zdobyciu miasta, wojska Władysława Jagiełły szturmem zdobyły warownię. Podczas walk przedzamcze zostało całkowicie spalone, a zamek właściwy częściowo zniszczony. Poległ wówczas komtur golubski i kilkunastu rycerzy krzyżackich.

W 1454 roku Golub został opanowany przez wojska Związku Pruskiego, który przekazał go Koronie. Krzyżacy ponownie odzyskali warownię dopiero w 1462 roku, prawdopodobnie w wyniku zdrady. Ostatecznie, po zawarciu II pokoju toruńskiego w 1466 roku twierdza w Golubiu znalazła się w rękach polskich, stając się siedzibą starostów królewskich.

W 1511 roku z polecenia króla Zygmunta Starego rozpoczęto odbudowę golubskiej warowni, którą nadzorował biskup chełmiński Jan Konopacki. W 1524 roku starostwo golubskie wraz z zamkiem przejął Stanisław Kostka. Jego potomkowie piastowali urząd starosty przez blisko 100 lat, do 1611 roku. Po nich, w latach 1611-1625 w zamku golubskim rezydowała królewna Anna Wazówna, siostra króla Zygmunta III Wazy.

Zamek krzyżacki w Golubiu (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

W latach 1616–1623 zamek przebudowany z inicjatywy królewny Anny Wazówny – dodano wtedy m.in. późnorenesansowe attyki, budynek na przedbramiu, zmieniono kształt okien i dodano wieżyczki w narożach. Jednak w 1655 roku, w czasie wojen szwedzkich, zamek został poważnie zniszczony.

Na początku XVIII wieku wyremontowano wnętrza. W czasie wojen napoleońskich w zamku mieścił się lazaret. Uszkodzona warownia została kolejnych zniszczeń w latach 1842 i 1867, gdy huraganowy wiatr uszkodził częściowo attyki. W 1920 roku władze polskie urządziły w zamku muzeum. W 1937 roku wyremontowano dach i kilka pomieszczeń.

Po II wojnie światowej, w latach 1947-1953, przeprowadzono na zamku pierwsze prace zabezpieczające. Został odbudowany i odrestaurowany w latach 1959–1966. Obecnie mieści się tu muzeum regionalne, hotel i restauracja.

Fot. tyt.: Narodowe Archiwum Cyfrowe