Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, mające swoją siedzibę na Zamku książąt Sułkowskich, kontynuuje tradycje muzealne zapoczątkowane na początku XX wieku, kiedy to władze samorządowe śląskiego Bielska i galicyjskiej Białej powołały do życia muzea.

Galeria zamkowa, fot. Alicja Migdał-Drost, Museum in Bielsko-Biała [CC BY-SA 2.5], via Wikimedia Commons

Jako pierwsze, z inicjatywy profesora gimnazjum bielskiego Erwina Hanslika, zostało utworzone uchwałą Rady Miejskiej z 19. grudnia 1903 roku Muzeum Miejskie w Białej. W tym samym czasie pastor ewangelicki dr Artur Schmidt z podobną inicjatywą wystąpił na forum Rady Miejskiej sąsiedniego Bielska. Na jego wniosek w 1903 roku zorganizowano w Bielsku, Białej i okolicy akcję zbierania pamiątek o wartości muzealnej, a jej rezultat pokazano w czerwcu 1903 roku w bielskiej Strzelnicy jako wystawę miejscowych starożytności. Kilka miesięcy później bielska Rada Miejska powołała do życia Muzeum Miejskie.

Muzeum w Białej otwarto 3 grudnia 1904 roku i zajmowało cztery lokale w południowym skrzydle pierwszego piętra Ratusza, sąsiadując z pokojami Towarzystwa Obywatelskiego. Funkcjonowało tutaj do 1920 roku, kiedy to jego działalność zawieszono. Muzeum ponownie otwarto w 1932 roku w suterenach budowli, gdzie działało do wybuchu II wojny światowej.

Muzeum w Bielsku otwarto dla zwiedzających 25 lutego 1906 roku w budynku tzw. Starego Ratusza, gdzie funkcjonowało bez przerwy aż do 1941 roku. Dzięki staraniom jego kustosza, mistrza kominiarskiego Edwarda Schnacka, w okresie międzywojennym ekspozycję znacznie rozbudowano. Od 1931 roku zajmowała osiem sal na drugim piętrze Starego Ratusza, jedno niewielkie pomieszczenie na piętrze trzecim, a część eksponatów zdobiła korytarz i klatkę schodową. Było to wówczas jedno z większych muzeów regionalnych w Polsce, trzecie na Śląsku po placówkach działających w Katowicach i Cieszynie.

Galeria obrazów, fot. Jan Mehlich commons: Lestath [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

W 1941 roku hitlerowskie władze okupacyjne połączyły obydwa muzea miejskie w tzw. Heimatmuseum, ulokowane przy placu Wolności 7 w Białej, gdzie dotrwało do końca II wojny światowej.

W 1945 roku zadecydowano o reaktywowaniu działalności muzeum. Tworzeniem placówki ulokowanej w Zamku książąt Sułkowskich zajął się Stanisław Oczko kierujący nią do 1980 roku. Muzeum Miejskie w Bielsku otwarto dla publiczności 14 lutego 1947 roku, jednak już w 1950 roku upaństwowiono je i podporządkowano Muzeum Górnośląskiemu w Bytomiu. Pełną samodzielność placówka odzyskała w 1963 roku, a po utworzeniu województwa bielskiego w 1975 roku została przeobrażona w Muzeum Okręgowe w Bielsku-Białej. Od lat siedemdziesiątych XX wieku przybywały oddziały terenowe: Willa Juliana Fałata (1973), Muzeum Techniki Włókienniczej (1979), Muzeum Emila Zegadłowicza (1980-1993), Muzeum w Kętach (1981-2000) oraz Dom Tkacza (1992).

Fot. tyt.: Gaj777 [Public domain], via Wikimedia Commons