Jelenia Góra-Sobieszów (zamek Chojnik)

Widoczne z daleka ruiny zamku Chojnik, wieńczące szczyt skalistej góry, są niejako symbolem Karkonoszy.

Jelenia Góra-Sobieszów
Fot. Jojo (pl.wikipedia.org) [Public domain], via Wikimedia Commons
Początki zamku są nierozerwalnie związane z działalnością Piastów świdnicko-jaworskich. W 2. połowie XIII wieku Bolesław Rogatka wzniósł myśliwski dwór obronny, rozbudowany następnie przez Bolka I Surowego. Znaną do dziś kamienną warownie wzniósł w latach 1353-1364 Bolko II Mały, wnuk Władysława Łokietka.

Po śmierci Bolka II Małego, wdowa po nim, księżna Agnieszka w 1392 roku przekazała zamek Gotsche Schoffowi – protoplaście potężnego śląskiego rodu Schaffgotschów. Nowy właściciel ufundował kaplicę św. Jerzego i św. Katarzyny umieszczoną w wykuszu nad wjazdem do zamku górnego. Podczas wojen husyckich właściciele Chojnika, mając oparcie w niedostępnej twierdzy, łupili kupców i okoliczną ludność.

W XVI wieku dokonano poważnej modernizacji warowni. Zamek otoczono murami ze strzelnicami dostosowanymi do użycia broni palnej. Przypuszczalnie w tym okresie po stronie wschodniej i północno-wschodniej zamku dolnego powstała kuchnia z dużym kominem, zabudowania przy bramie dolnej i w międzymurzu (dom komendanta i stajnie). Wtedy także lub nieco później wykonano sgraffitowe boniowanie elewacji, dodano półkoliste attyki i renesansową kamieniarkę. Zapewne około 1560 roku powstała po stronie północnej niska basteja.

Jelenia Góra-Sobieszów
Zamek Chojnik na przedwojennej pocztówce (arch. Polona.pl)

Na początku XVII stulecia właścicielem zamku był Hans Ulrich von Schaffgotsch. Podczas wojny trzydziestoletniej był on stronnikiem cesarza Ferdynanda II i służył w jego armii pod dowództwem Albrechta Wallensteina. Kiedy cesarz stracił zaufanie do swojego generała, w 1634 roku Hans Ulryk jako jego podwładny został aresztowany i rok później, po oskarżeniu o zdradę, ścięty. Wszystkie dobra rodzinne Schaffgotschów skonfiskowano. W 1641 roku syn Hansa Ulryka, Krzysztof Leopold, odzyskał większość utraconych dóbr w tym zamek Chojnik. Warunkiem było przejście na katolicyzm.

31 sierpnia 1675 roku podczas burzy w zamek trafił piorun. Wybuchł pożar, w którym ucierpiał zamek górny i zwieńczenie wieży. Budowla szybko stała się atrakcją turystyczną odwiedzaną przez kuracjuszy z Cieplic. W 1822 roku zorganizowano pod zamkiem punkt wynajmu przewodników i tragarzy. W ruinach zamku otwarto gospodę, w której prowadzono księgi pamiątkowe. W 1823 roku wybudowano schody na wieżę. W 1860 roku adaptowano północną basteję na schronisko turystyczne.

Po II wojnie światowej zamek udostępniono już w 1945 roku. Dwa lata później otwarto ponownie schronisko. Prace remontowe przeprowadzono w 1949 roku. Wówczas to urządzono także małe muzeum w tzw. salce gotyckiej schroniska. W styczniu 1963 roku z powodu groźby zawalenia zamek zamknięto. Remont rozpoczął się jesienią tego samego roku. Formalnie zakończył się dopiero 10 lat później.

Fot. tyt.: Jerzy Strzelecki [GFDL or CC BY 3.0 ], from Wikimedia Commons