Brodnica

Charakterystyczna wieża zamkowa jest dziś główną atrakcją Brodnicy i najlepiej zachowanym fragmentem warowni krzyżackiej.

Brodnica
Fot. Krzysztof Knapczyk [CC BY-SA 3.0 ], via Wikimedia Commons
W 2 połowie XII wieku w Brodnicy istniał gród zniszczony przez Jaćwingów, a później Litwinów. Na jego miejscu w 1. połowie XIV wieku Krzyżacy wznieśli murowany zamek. Po bitwie pod Grunwaldem 1410 roku zamek i miasto poddały się wojskom polskim, jednak w następnym roku wróciły pod władzę zakonu. W 1415 roku zakon przystosował warownię do walk z użyciem broni palnej. Prace były prowadzone pod kierunkiem Mikołaja Fellensteina. Komturzy sprawowali władzę na zamku w Brodnicy do 1454 roku, czyli do zajęcia miasta i zamku przez oddziały Związku Pruskiego. W 1456 roku bulla papieska nakazywała zwrot ziem pod władzę krzyżacką. Podzamcze zostało zajęte przez czeskie wojska zaciężne w służbie zakonu (załoga polska na zamku poddała się dopiero w 1462 roku). Ziemie wróciły pod panowanie polskie po pokoju toruńskim w 1466 roku. Załoga czeska, pod wodzą Bernarda Szumborskiego opuściła zamek dopiero w 1479 roku.

Pierwszym starostą króla polskiego został Wincenty ze Skępego. W latach 1485–1604 Brodnica znajdowała się w rękach rodu Działyńskich. Najpomyślniejszy okres dla miasta miał miejsce podczas pobytu na zamku Anny Wazówny, siostry Zygmunta III Wazy, która w 1604 roku otrzymała w posiadanie starostwa golubskie i brodnickie. Podczas jej życia nastąpił szybki rozwój tych regionów. Po jej śmierci (6 lutego 1625 roku na brodnickim zamku) rozpoczął się okres konfliktów zbrojnych niszczących gospodarkę.

Po pierwszym rozbiorze Polski Brodnica dostała się pod panowanie pruskie. W 1785 roku Prusacy nakazali rozbiórkę zamku i murów obronnych miasta. Dewastacja została wstrzymana przez króla Fryderyka Wilhelma IV w 1842 roku. Z zamku pozostała wieża, fundamenty oraz piwnice. Po II wojnie światowej, w 1953 roku przeprowadzono prace konserwatorskie. Do naszych czasów z zamku zachowały wieża oraz piwnice zamkowe, odkryte w latach 90. XX wieku.

Fot. tyt.: Jerzy Strzelecki [GFDL or CC BY 3.0 ], from Wikimedia Commons